چهارشنبه / ۲۷ آبان / ۱۴۰۵ Wednesday / 18 November / 2026
×
جهش سرسام‌آور قیمت کود‌های پایه و محدودیت شدید نقدینگی زارعان خرده‌مالک، زنگ خطر افت عملکرد مزارع کشور را به صدا درآورده بود؛ اما هیئت وزیران با ابلاغ مصوبه‌ای تازه و تغییر ریل حمایت‌ها به «اعتبار خرید متناسب با الگوی کشت» و «تأمین مالی با اوراق گام»، راهکاری عملیاتی برای شکستن تله بی‌پولی کشاورزان در ابتدای فصل روی میز گذاشته است.
آیا مصوبه جدید دولت گره کشت پاییزه را باز می‌کند؟ + فیلم
  • کد نوشته: 5203
  • منبع: صدا و سیما
  • ۱۴۰۵-۰۸-۱۸
  • علیرضا مهاجر، معاون سابق زراعت وزارت جهاد کشاورزی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه کشاورزی و محیط زیست با تأکید بر نقش حیاتی نهاده‌ها در خودکفایی محصولات اساسی اظهار داشت: بر اساس اصول علمی کشاورزی، تغذیه بهینه و به‌موقع خاک حداقل ۴۰ درصد افزایش تناژ و بهره‌وری را تضمین می‌کند. در تمامی بحران‌های بین‌المللی، عبور کشتی‌های حامل نهاده همواره اولویت دیپلماتیک دولت‌ها بوده است، زیرا امنیت غذایی شوخی‌بردار نیست.

    وی با مقایسه سرانه مصرف تغذیه خاک گفت: در کشور‌های پیشرفته مصرف کود بالای ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار و متوسط جهانی فراتر از ۳۰۰ کیلوگرم است، اما در ایران به زیر ۲۰۰ کیلوگرم سقوط کرده است. بیش از ۷۰ درصد اراضی کشور خرده‌مالکی (زیر ۵ هکتار) و معیشتی است؛ وقتی زارع در اول فصل پول نقد ندارد، بذر اصلاح‌شده و کود پایه نمی‌خرد. نتیجه این فقر نقدینگی، افت عملکرد مزارع آبی از ۶ تا ۸ تن به ۲.۵ تا ۳ تن در هکتار است.

    مهاجر با اشاره به افزایش قیمت‌ها تصریح کرد:با حذف ارز ترجیحی و متوقف شدن یارانه اولیه، قیمت کود جهش ۱۰ برابری داشته است. افزایش عملکرد گندم، جو و دانه‌های روغنی وابسته به مثلث «فسفات» (دانه و تناژ)، «پتاس» (مقاومت به خشکی و آفات) و «ازت/اوره» (سبزینگی و فتوسنتز) است؛ بدون این سه ضلع، حتی مصرف ریزمغذی‌ها هم مزارع را نجات نمی‌دهد.

    صیاد فرهادی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن تخصصی سولفات پتاسیم ایران هم با اشاره به طرف دیگر زنجیره، یعنی فشار سنگین بر کارخانجات تولیدی و قفل شدن بازار، می‌گوید: مسئله فقط کمبود نیست؛ تحریم‌های داخلی و بوروکراسی، کمر تولیدکننده را شکسته است. در حالی که کود معاف از مالیات است، گمرک با لغو یک‌شبه بخشنامه‌ها، مابه‌التفاوت ۹ درصدی ارزش‌افزوده و ۳ درصدی حقوق گمرکی را عطف‌به‌ماسبق مطالبه می‌کند.

    فرهادی همچنین با اشاره به ریشه جهش هزینه‌های تولید در صنایع پایین‌دستی افزود: وقتی نرخ اسید سولفوریک صنایع مس از ۴۰۰ تومان به ۴۲ هزار تومان و قیمت گوگرد از ۱۲۰۰ تومان به ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان جهش می‌کند، کارخانجات و زنجیره تولید عملاً زمین‌گیر می‌شوند. مشکل تنها خرید از پتروشیمی نیست؛ هزینه‌های سرسام‌آور حمل‌ونقل جاده‌ای و کارمزد کارگزاری‌ها نیازمند نقدینگی کلان است و تا زمانی که این زنجیره مالی ترمیم نشود، کود به دست کشاورز نمی‌رسد.

    وی با انتقاد شدید از قیمت‌سازی شرکت‌های دولتی در بورس کالا، افزود: وقتی شرکت‌های دولتی مواد اولیه را با نرخ فوب خلیج‌فارس می‌فروشند، قیمت هر کیسه اوره تا ۳ میلیون و ۵۷۰ هزار تومان اوج می‌گیرد. در این شرایط، کشاورز خرده‌مالک توان پرداخت نقدی ندارد، کود در انبار‌ها رسوب می‌کند و مزارع گرسنه می‌مانند.

    راهکار دولت؛ گره‌گشایی با اعتبار خرید و اوراق گام

    در پاسخ به این بن‌بست نقدینگی و هشدار‌های کارشناسان، هیئت دولت در ابلاغیه اخیر خود (مصوبه شماره ۹۴۳۲۸/ت۶۵۳۵۱هـ) بسته سیاستی جدیدی را برای ساماندهی بازار اوره به اجرا گذاشته است:

    ۱. الزام عرضه سالانه ۲.۴ میلیون تن اوره: پتروشیمی‌ها مکلف شدند این سهمیه را برای تضمین نیاز مزارع کشور در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار دهند.

    ۲. تبدیل یارانه نقدی به «اعتبار خرید الگوی کشت»: کشاورز خرده‌مالک دیگر نیازی به تأمین نقدینگی سنگین آزاد در شروع فصل ندارد؛ سهم حمایتی دولت در قالب اعتبار خرید هوشمند، متناسب با سطح زیرکشت و نوع محصول اساسی، پای بارنامه کارگزاری اعمال می‌شود.

    ۳. تأمین مالی زنجیره با اوراق گام بانک کشاورزی: برای حل مسئله مطالبات پتروشیمی‌ها و هزینه‌های حمل‌ونقل بدون تحمیل تورم نقدی، شبکه بانکی کشور با محوریت بانک کشاورزی از ظرفیت گواهی اعتبار مولد (اوراق گام) استفاده می‌کند.

    همان‌طور که کارشناسان مطرح کرده‌اند، راه نجات مزارع بازگشت حمایت به سر زنجیره یا استقرار واقعی «کشت قراردادی» است. مصوبه جدید هیئت وزیران، گامی عملی برای رفع بن‌بست نقدینگی زارعان به شمار می‌رود؛ آزمون نهایی این طرح، سرعت عمل سامانه‌های توزیع وزارت جهاد کشاورزی و شعب بانکی است، تا کود اوره و پایه‌ها دقیقاً در همین روز‌های حساس پاییزه به خاک برسد.

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *